1. دفتر دوم كازرونيه با مقالات ذيل:

تاريخچه فرهنگ كازرون/ به كوشش عماد اميرعضدي.

مكاتب و مدارس اسلامي كازرون/ محمدمهدي مظلومزاده.

تاريخچه مختصر دبيرستان شاهپور/ علي ريلضي.

ميرزاصالح كازروني/ سيدفريد قاسمي.

اسناد كازرون در سازمان اسناد ملي/ خديجه فهيمي فر.

عقدنامه شيخ ابوتراب بحراني. بازخواني عمادالدين شيخ الحكمايي

هادي السبيل(سيد عبدالوهاب سعيدي) به كوشش عمادالدين شيخ الحكمايي.

قرآن كازرون و ترجمه كهن آن/ دكتر عصمت اسماعيلي.

محوطه هاي پارينه‌سنگي دشت كازرون / عبدالرضا دشتي‌زاده.

فهرست مساجد كازرون (محمدحسن اديبي)/ به كوشش سعيد اديبي.

تاريخ خشت و كمارج/ موسي مطهري.

زندگي و آثار علي‌نقي بهروزي/ سيمين بهروزي.

ميرزاحسن عكاسباشي/ دكتر محسن جعفري‌مذهب.

علامه قطب الدين/ استاد عبدالله انوار.

ملا مكنون دواني/ سيدمحمد طباطبايي بهبهاني.

موسوي كازروني و كتابخانه او در بوشهر/ علي صدرايي خويي.

زندگي و آثار نادري كازروني/ علي بته‌كن.

گويش كرشي/ عبدالنبي سلامي.

نقدي بر

دانشنامه آثار تاريخي فارس

عمادالدین شیخ الحکمایی

 نام و مشخصات کتاب:

كورش كمالي سروستاني، دانشنامه آثار تاريخي فارس، شيراز، مؤسسه فرهنگي پژوهشي فارس با همكاري سازمان ميراث فرهنگي، 1384.(پخش خرداد 1385) 464صفحه، قطع وزيري با كاغذ گلاسه و نيم فرم تصاوير رنگي. قيمت 15 هزار تومان.

جايگاه و اهميت فارس تاريخي در فرهنگ و تمدن ايران، مسلما نيازي به توضيح و يادآوري ندارد. در جغرافياي سياسي كنوني هم، فارس از منظر آثار تاريخي و فرهنگي بيشترين، غني‌ترين و مهمترين آثار را در خود جاي داده است. با اين وصف، ترديدي نيست كه استان فارس نيازمند داشتن دانشنامه‌‌‌اي بزرگ و تخصصي بوده و هست.

براي جبران اين نقيصه ظاهرا در اوايل دهه هفتاد همت، جناب آقاي كورش كمالي سروستاني "مؤسسه بنياد دانشنامه فارس" به عنوان موسسه‌اي غير دولتي با هدف اصلي تأليف و انتشار "دانشنامه بزرگ فارس" تأسيس شد. پس از گذشت بيش از يك دهه، اكنون يك جلد از اين مجموعه با مشخصات يادشده و با كيفيتي مقبول در چاپ و كاغذ و صحافي و البته با قيمت 15 هزار تومان منتشر شده است. اين اثر حدود 550 مدخل در باب آثار تاريخي فارس(و البته برخي مراكز طبيعي) را در بر مي‌گيرد.

در مقدمه كتاب، متاسفانه توضيحي در باره خود بنياد، بانيان، هيأت امنا، اهداف و برنامه‌هاي آتي آن نيامده است؛ حتي در مورد روش كار، ادامه فعاليت و يا الگوي احتمالي اثر حاضر سخني بيان نشده است. اما تصريح شده است كه اين اثر "بخشي از دانشنامه فارس است كه در برگيرنده كليه اطلاعات تاريخ، جغرافيا، هنر، مذهب، ادب ... پيرامون فارس است". پس ظاهرا بايد جلدهاي ديگري از اين مجموعه بزرگ در راه باشد.

هدف نوشته حاضر، نه نقد جزيي متن بلكه بحثي در كليات اين اثر است. البته در مواردي به عنوان مشت نمونه خروار، يكي دو شاهد آورده مي‌شود. اين شواهد به خاطر حضور ذهن بيشتر اين‌جانب، از مدخلهاي مربوط به كازرون آورده مي‌شود.

***

دايره‌المعارف‌نويسي خود بيماري فراگير جامعه امروز ايران است و در اين عرصه علاوه بر چندين‌باره‌‌كاري‌هاي بعضا حرفه‌اي، شبه‌دانشنامه‌هاي فراواني هم منتشر شده است كه تنها شباهتش با اين رده از كتابها تشابه در نام است. اما اگر قرار باشد معياري براي تفاوت ميان سره و ناسره ارائه كنيم، به زبان ساده مي‌توانيم بگوييم: "دانشنامه" يا دايره‌المعارف(Encyclopedia)، دست‌كم بايد ويژگي‌هاي زير را دارا باشد:

1. چارچوب روشني متناسب با موضوع تخصصي، براي انتخاب مدخلها داشته باشد. (به قول قدما جامع و مانع باشد)

2. در بر گيرنده همه يا بيشترين آگاهي‌هاي بشري در باره موضوع يا حوزه مورد نظر باشد.

3. مدخلها(مقالات)توسط صاحب‌نظران آن‌حوزه و يا دست‌كم افراد متخصص تاليف شده باشند.

4. در تأليف و تدوين مدخلها، اصول و روشهاي علمي رعايت شده باشد.

5. غلطهاي تايپي نداشته باشد و مطالب نقل‌شده قابل اعتماد و استناد باشد.

آثار تاريخي كازرون، شهر شابور، غار شاپور، پيدايش شهر شاپور، غار و مجسمه شاپور، استلاگتيت و استلاگتيت هاي داخل غار، ضمايم: عكس  شماره 236. تهيه كنندگان: منصور صبوحي، اعلا نوري، شيخ الاسلامي، 1342.

آثار تنگ چوگان، گذري بر تاريخ سياسي، اجتماعي، فرهنگي، هنري، عهد ساسانيان، معماري و حجاري اين دوره از قبيل: غار شاپور، تنگ چوگان، آتشكده و نقوش برجسته تنگ چوگان. ضمايم: نقشه، طرح، عكس. تهيه كننگان: ايرج افتخاري، كامران برهمن. شماره 245.

معماري ساسانيان، ... شهر شاپور. ضمايم: كروكي، پلان، عكس. تهيه كنندگان: موحد، پروانه

علل پيدايش و وجه تسميه شهر، بررسي وضعيت اقتصادي و اجتماعي كازرون در گذرگاه تاريخ، بافت شهر، گسترش و عوامل مؤثر در آن. مسكن، بازار، اماكن تاريخي و مذهبي. ضمايم: نقشه، نمودار، مقطع بازار، عكس هوايي. تهيه كنندگان: فيروز خياباني، محمد حسين نورصالحي، مجيد يحيوي. سال1356. شماره 186.

كازرون از نگاه تصوير با شرحي مختصر. ضمايم: نقشه. تهيه كنندگان: فيروز خياباني، محمدحسين نورصالحي، محمد وحيدي، سال 1355. شماره 259.

خانه هاي تاريخي كازرون، زير نظر: مهندس حاج قاسمي، مهندس گلشن. ساقي، دريادار، باقري، فقيهي. سال80_1379.